Buồn bã là một trong những cảm xúc phổ biến nhất của con người, nó hiển hiện rõ trong những thời khắc ai đó khó khăn, tuyệt vọng. Tuy nhiên, cảm giác buồn bã, lo lắng, vô vọng và như không quan tâm tới mọi thứ xung quanh diễn ra thường xuyên thì được coi là triệu chứng của trầm cảm.
Trầm cảm không phải là thứ mà một người có thể bỏ qua hoặc đơn giản là sẽ bỏ đi. Thay vào đó, nó là một rối loạn tâm lí nghiêm trọng ảnh hưởng đến cách một người ăn, ngủ, cảm nhận và suy nghĩ.
Nguyên nhân của trầm cảm không được tìm ra rõ ràng, nhưng người ta cho rằng nó có thể được kiểm soát hiệu quả bằng điều trị tâm lý hay sử dụng thuốc.
Mối quan hệ giữa giấc ngủ và bệnh trầm cảm rất phức tạp – trầm cảm có thể gây ra các vấn đề về giấc ngủ và các vấn đề về giấc ngủ có thể gây ra hoặc góp phần vào các rối loạn trầm cảm.
Đối với một số người, các triệu chứng trầm cảm xảy ra trước khi bắt đầu các vấn đề về giấc ngủ. Đối với những người khác, vấn đề giấc ngủ xuất hiện đầu tiên. Vấn đề về giấc ngủ và trầm cảm cũng có thể chia sẻ các yếu tố nguy cơ và đặc điểm sinh học và hai điều kiện có thể đáp ứng với một số chiến lược điều trị tương tự. Vấn đề về giấc ngủ cũng liên quan đến bệnh trầm cảm nặng hơn.
Mất ngủ rất phổ biến ở những bệnh nhân trầm cảm. Bằng chứng cho thấy rằng những người bị mất ngủ có nguy cơ mắc trầm cảm cao gấp 10 lần so với những người ngủ ngon. Những người bị trầm cảm có thể bị một loạt các triệu chứng mất ngủ, bao gồm khó ngủ (mất ngủ khi ngủ), khó ngủ (mất ngủ duy trì giấc ngủ), ngủ không ngon giấc và buồn ngủ ban ngày. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy nguy cơ phát triển của bệnh lí trầm cảm cao nhất ở những người mắc chứng mất ngủ và duy trì giấc ngủ.
Chứng ngưng thở khi ngủ (OSA) cũng được liên kết với trầm cảm. Trong một nghiên cứu trên 18.980 người ở châu Âu được thực hiện bởi nhà nghiên cứu Stanford, Maurice Ohayon, những người bị trầm cảm được phát hiện có nguy cơ bị rối loạn giấc ngủ gấp 5 lần (OSA là dạng thở rối loạn giấc ngủ phổ biến nhất). Tin tốt là điều trị OSA bằng cách sử dụng máy hỗ trợ thở (CPAP) có thể cải thiện trầm cảm. Một nghiên cứu khác vào năm 2007 trên bệnh nhân OSA đã sử dụng CPAP trong một năm cho thấy những cải thiện về triệu chứng trầm cảm là rất đáng kể và kéo dài.
Trong nhiều trường hợp, vì các triệu chứng trầm cảm chồng chéo với các triệu chứng rối loạn giấc ngủ, có nguy cơ chẩn đoán sai. Ví dụ, tâm trạng chán nản có thể là dấu hiệu của chứng mất ngủ, OSA hoặc chứng ngủ rũ . Hội chứng chân không yên (RLS), một tình trạng thần kinh gây ra sự khó chịu ở chân và các vấn đề về giấc ngủ, cũng liên quan đến trầm cảm. Theo Tổ chức Hội chứng Chân không yên, khoảng 40% những người bị RLS phàn nàn về các triệu chứng sẽ cho thấy trầm cảm nếu được đánh giá mà không xem xét rối loạn giấc ngủ.
Nhiều trẻ em và thanh thiếu niên bị trầm cảm bị các vấn đề về giấc ngủ như mất ngủ hoặc quá mẫn (buồn ngủ quá mức) hoặc cả hai. Theo nghiên cứu gần đây, trẻ em bị trầm cảm bị mất ngủ và quá mẫn có khả năng bị trầm cảm nặng và kéo dài hơn. Họ cũng có nhiều khả năng bị giảm cân, suy giảm vận động và anhedonia (không có khả năng cảm thấy khoái cảm). Ngoài ra, cuộc thăm dò Giấc ngủ ở Mỹ năm 2006 của NSF, tập trung vào trẻ em từ 11 đến 17 tuổi, đã tìm thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa tâm trạng tiêu cực và các vấn đề về giấc ngủ. Trong số thanh thiếu niên báo cáo là không hạnh phúc, 73% báo cáo không ngủ đủ vào ban đêm.
Trầm cảm ảnh hưởng đến tất cả các loại người từ khắp nơi trên thế giới, nhưng một số người nhất định có nhiều khả năng mắc trầm cảm hơn, bao gồm cả phụ nữ và người lớn tuổi. Trong số những người lớn tuổi, tỷ lệ trầm cảm và khó ngủ cao hơn có thể được giải thích một phần bởi tỷ lệ mắc bệnh thể chất cao hơn. Trong số phụ nữ, việc làm mẹ và thay đổi nội tiết tố trong suốt vòng đời (kinh nguyệt, mãn kinh) có thể góp phần vào tỷ lệ trầm cảm cao hơn. Trong số phụ nữ và người lớn tuổi, tỷ lệ trầm cảm cao hơn cũng có thể được giải thích bằng tỷ lệ mất ngủ cao hơn ở những nhóm này.
Rối loạn cảm xúc theo mùa (SAD), còn được gọi là « trầm cảm mùa đông », là một loại trầm cảm. SAD được cho là bị ảnh hưởng bởi sự thay đổi của ánh sáng và bóng tối xảy ra với cách tiếp cận của mùa đông. Nhịp sinh học được điều chỉnh bởi đồng hồ bên trong cơ thể và do tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Khi ngày trở nên ngắn hơn vào mùa thu, nhịp sinh học có thể trở nên không đồng bộ và gây ra trầm cảm. Đối với hầu hết những người bị SAD, các triệu chứng trầm cảm sẽ giải quyết vào mùa xuân với số giờ ban ngày tăng. khi ngày dài ra.
Sống với trầm cảm có thể vô cùng khó khăn. Trầm cảm không chỉ ảnh hưởng đến cách cảm nhận và suy nghĩ của một người mà nghiên cứu cho thấy nó còn liên quan đến các vấn đề sức khỏe mãn tính nghiêm trọng như bệnh tim. Nếu bạn đang gặp phải các triệu chứng trầm cảm, điều rất quan trọng là tìm cách điều trị càng sớm càng tốt.
Triệu chứng

Các triệu chứng của bệnh trầm cảm rất đa dạng, không phải ai bị trầm cảm cũng có tất cả những dấu hiệu được liệt kê dưới đây. Một số bệnh nhân trầm cảm chỉ có một trong số này, trong khi những người khác có thể có một số, hầu hết hoặc tất cả:
- Cảm giác tuyệt vọng, bất lực và buồn bã
- Suy nghĩ về cái chết hoặc tự tử
- Mất hứng thú với những thứ đã từng vui
- Vấn đề tập trung
- Quên
- Mất ham muốn nhất là ham muốn tình dục
- Thay đổi về cân nặng và sự thèm ăn đôi khi là chán ăn
- Ngủ ngày nhiều
- Mất năng lượng
- Mất ngủ
Trầm cảm cũng có thể đi kèm với cảm giác lo lắng và suy nghĩ nhận thấy bản thân thấp kém.
Các triệu chứng khác như là đau lưng, đau đầu và các vấn đề về đường tiêu hóa cũng có thể xảy ra khi một người bị trầm cảm.
Các vấn đề về giấc ngủ như mất ngủ và buồn ngủ ban ngày thường là một trong những đặc điểm gây suy nhược nhất của trầm cảm.
Bệnh trầm cảm có thể có các hình thức khác nhau, bao gồm rối loạn trầm cảm lớn (MDD), rối loạn trương lực và rối loạn lưỡng cực. MDD đề cập đến một khả năng suy yếu để ăn, ngủ, làm việc, suy nghĩ, tận hưởng các hoạt động và cảm thấy niềm vui.
Dysthymia là một dạng trầm cảm nhẹ nhưng dai dẳng hơn. Một dạng khác của bệnh trầm cảm là rối loạn lưỡng cực (bệnh trầm cảm hưng cảm), được đặc trưng bởi mức độ cực cao và thấp. Trong các giai đoạn cao, bệnh nhân lưỡng cực có thể tràn đầy năng lượng, nói nhiều và vui vẻ. Trong thời gian thấp, họ gặp các triệu chứng trầm cảm.
Đọc thêm: Thiếu ngủ ảnh hưởng thế nào tới sự tập trung và nhận thức của bạn?
Nên làm gì với bệnh trầm cảm?
Điều trị trầm cảm thường bao gồm sự kết hợp giữa liệu pháp tâm lý (bao gồm trị liệu nhận thức hành vi) và / hoặc điều trị dược lý (thuốc). Mỗi liệu pháp này có thể được sử dụng để điều trị cả trầm cảm và mất ngủ và điều trị các vấn đề về giấc ngủ thường là một phần không thể thiếu trong trị liệu trầm cảm.
Điều trị trầm cảm có thể phức tạp do rối loạn giấc ngủ. Ví dụ, bệnh nhân mắc cả OSA và trầm cảm nên tránh dùng thuốc chống trầm cảm an thần do khả năng ức chế hô hấp và làm xấu đi OSA. Trước khi bắt đầu trị liệu cho bệnh trầm cảm, hãy nói chuyện với bác sĩ về bất kỳ triệu chứng ngủ nào bạn đang gặp phải. Trong một số trường hợp, điều trị hiệu quả vấn đề giấc ngủ có thể đủ để giảm bớt các triệu chứng trầm cảm.
Liệu pháp hành vi nhận thức (CBT) là một cách tiếp cận hành vi để điều trị trầm cảm ngày càng phổ biến do hiệu quả của nó và thiếu tác dụng phụ. Các tính năng thiết yếu của CBT cho trầm cảm bao gồm tái cấu trúc nhận thức, một kỹ thuật nhắm vào những suy nghĩ dẫn đến cảm giác trầm cảm và kích hoạt hành vi, nhằm vào hành vi có thể duy trì trầm cảm. CBT có thể được sử dụng để điều trị chứng mất ngủ và trầm cảm cùng một lúc. Bấm vào đây để các thành phần của CBT cho chứng mất ngủ.
Có một số loại thuốc khác nhau được sử dụng để điều trị chứng mất ngủ, và bác sĩ sẽ làm việc với bạn để xác định loại thuốc nào là tốt nhất cho bạn. Một số phương pháp điều trị phổ biến nhất cho bệnh trầm cảm là:
- Các chất ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI) – SSRIs cải thiện tâm trạng hiệu quả ở nhiều bệnh nhân, nhưng chúng cũng có thể gây ra hoặc làm trầm trọng thêm chứng mất ngủ.
- Thuốc chống trầm cảm ba vòng – thuốc chống trầm cảm ba vòng thường an thần, nhưng chúng cũng có thể mang tác dụng phụ nghiêm trọng như huyết áp cao.
- Thuốc chống co giật ổn định tâm trạng và lithium – những loại thuốc này thường được sử dụng để điều trị rối loạn lưỡng cực.
Ngoài các lựa chọn điều trị ở trên, bệnh nhân bị SAD có thể được hưởng lợi từ liệu pháp ánh sáng. Liệu pháp ánh sáng có thể liên quan đến việc tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên (ánh sáng từ mặt trời) hoặc điều trị bằng hộp đèn. Liệu pháp ánh sáng được coi là an toàn, nhưng ít bằng chứng tồn tại để hỗ trợ hiệu quả của nó trong điều trị SAD hoặc các dạng trầm cảm khác. Tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu bất kỳ hình thức trị liệu bằng ánh sáng nào, vì tiếp xúc với ánh nắng mặt trời hoặc ánh sáng mạnh có thể gây ra tác động tiêu cực.
Một số cá nhân cho thấy sự cải thiện đáng kể các triệu chứng trầm cảm sau một đêm thiếu ngủ một phần hoặc hoàn toàn, các bác sĩ hàng đầu coi việc sử dụng thiếu ngủ như một biện pháp can thiệp. Tuy nhiên, những cải tiến như vậy là không đáng tin cậy và bị đảo ngược sau một đêm ngủ bình thường, làm cho thiếu ngủ là một lựa chọn điều trị không thực tế cho trầm cảm. Hơn nữa, thiếu ngủ có khả năng gây ra các tác dụng phụ nghiêm trọng như buồn ngủ cực độ, suy giảm nhận thức và tăng nguy cơ chấn thương hoặc tai nạn giao thông.
Để chuẩn bị cho chuyến thăm chuyên gia y tế để đánh giá và điều trị trầm cảm, việc theo dõi tâm trạng của bạn và sử dụng nhật ký giấc ngủ trong khoảng thời gian hai tuần là rất hữu ích. Chia sẻ thông tin này với bác sĩ trị liệu của bạn sẽ giúp hướng dẫn điều trị và chẩn đoán chính xác.
Điều trị trầm cảm lâm sàng có thể mất thời gian. Thuốc trầm cảm thường mất vài tuần để có hiệu lực đầy đủ và một số cá nhân có thể cần phải thử nhiều loại thuốc trước khi tìm ra loại thuốc phù hợp nhất với họ. Hãy nhớ rằng bạn không nên ngừng dùng thuốc trầm cảm vì các triệu chứng của bạn được cải thiện vì điều này có thể gây ra các triệu chứng tái phát hoặc các tác động xấu khác. Luôn luôn tham khảo ý kiến nhà cung cấp chăm sóc sức khỏe của bạn trước khi thực hiện bất kỳ thay đổi nào đối với liệu pháp trầm cảm hoặc bất kỳ chế độ dùng thuốc nào.
Giải quyết các triệu chứng giấc ngủ có tầm quan trọng quan trọng để phục hồi từ trầm cảm. Hãy chắc chắn để thảo luận về bất kỳ vấn đề giấc ngủ vẫn tồn tại khi tâm trạng được cải thiện. Những vấn đề như vậy có thể báo hiệu sự hiện diện của một rối loạn giấc ngủ tiềm ẩn.
Đối phó
Trầm cảm có thể khiến một người trở nên căng thẳng và mệt mỏi. Nó cũng có thể khiến họ cảm thấy bất lực và vô vọng. Ngoài việc điều trị với một chuyên gia y tế hoặc sức khỏe tâm thần, thì đây là một số lời khuyên hữu giúp người bệnh có thể đối phó với trầm cảm hàng ngày:
- Giữ một lịch trình ngủ / thức thường xuyên
- Nên mở rèm vào buổi sáng, sau khi thức dậy, tránh ở trong phòng tối sẽ khiến tâm trạng ủ rũ thêm.
- Tập thể dục đều đặn mỗi ngày
- Không nên ngủ trưa quá nhiều
- Nhận một số hình thức tập thể dục mỗi ngày
- Tránh ngủ trưa nếu bạn bị mất ngủ vào ban đêm
- Hạn chế cafein và rượu
- Nhờ người thân giúp đỡ – bạn không nên đối mặt với trầm cảm một mình